Nghiệp Trader

Thời gian tôi biết đến forex cũng khá lâu rồi, ngoài việc lang thang trên internet để học hỏi các kiến thức thì tôi cũng đọc được khá nhiều bài viết thú vị chia sẻ đủ điều về forex về trade, trong topic này tôi sẽ chia sẻ những bài viết đó để mọi người cùng đọc và cảm nhận những thi vị trong nghiệp trader 

*Có vài điều chú ý:

- Toàn bộ là bài viết tôi sưu tầm, tôi ko phải là tác giả của chúng nên nếu có thắc mắc xung quanh các bài viết tôi ko thể giải đáp đc đâu nhé 

- Đây là những bài viết tôi cảm thấy thú vị nên giữ lại còn tính đúng/sai thì tùy mỗi người cảm nhận

Ok bắt đầu nào 

Bài đầu tiên, tác giả viết về tâm lý và .... đủ thứ

Keep your cool in a dangerous market

Nguyên tắc của thằng trader là phải rất hèn. Cực hèn. Phải biết sợ. Phải biết quý trọng đồng tiền của mình. Cẩn trọng và an toàn vốn lúc nào cũng quan trọng hơn là thặng dư vốn.

Không làm anh hùng đoán đáy. Không tham ăn đậm và chứng tỏ mình thiên hạ đệ nhất nhân.

Thế nhưng đã hèn rồi, đã tính toán rồi mà vẫn sai, vẫn mất tiền, thì cũng nên nhớ rằng tiền của chỉ là phù du thôi. Sai thì sửa. Vấn đề là đừng chơi theo kiểu đánh bạc, để đến mức đã sai là gục luôn, không còn cơ hội sửa chữa.

Nhưng em thề với các bác là em không bao giờ cảm thấy em hèn, em cũng ngược lại không bao giờ dũng cảm. Nếu thấy được em mua, mua rồi lại thấy không được em lại bán lỗ chả vấn đề gì. Các bác cứ băn khoăn chuyện hèn với không hèn, lửa thử vàng gian nan thử sức thì tức là các bác vẫn còn cảm giác thành bại.

Bao giờ các bác thấy trong trading mình phiêu diêu như hoa như lá, như cỏ như cây, sắc sắc không không thì lúc ấy là bác mới đạt tới cảnh giới rồi vậy.

KISS Keep It Simple Stupid

Khi tôi xem những nhà vô địch đánh bi-a, họ luôn cố gắng điều cơ tới một vị trí mà từ đó họ có thể đánh được những đường bi có xác suất chính xác cao nhất. Không ai mong muốn lâm vào cảnh đánh một bi ở giữa bàn với khoảng cách xa về lỗ tít, sau đó lại tiếp tục phải xẻ lỗ 10 với độ chính xác đến hàng milimet cả. Khi đã trở thành những người chuyên nghiệp, người ta cố gắng giữ mọi thứ ở trạng thái đơn giản nhất có thể. Một kì thủ luôn học những thế cờ căn bản, sau đó, mọi cuộc chơi trở nên cực kì logic và khô khan chán chường. Khác hẳn cách một kì thủ nghiệp dư nghĩ, tao sẽ ăn cây tượng, sau đó tao sẽ chiếu rút, rồi ăn con xe, rồi tao sẽ kìm nén toàn bộ quân của đối phương, rồi tao sẽ chiếu tướng và hết cờ. Không có một chiến thắng nào ly kì như vậy trong giới chuyên nghiệp cả. Trong sách dạy về tennis, một quyển có viết: “Đa số đều không đủ kiên nhẫn để bắt đối thủ chôn chân lâu tại chỗ đựơc. Họ nói tôi phải tiến lên để dứt điểm chứ không để bóng đi qua lưới 3 lần như thế này.” Vì vậy họ đánh một cú bỏ nhỏ hoặc di chuyển lên cao gần đường biên và đó là lúc họ bị hạ. Bài học là bạn hãy bám sát nguyên tắc cơ bản và luyện tập cho tinh tường, sau đó mới là các kiểu đánh khác thường. Sau đó, bạn sẽ nhận ra vài điều lý thú suốt thời gian tập luyện đó: Bạn đánh bóng càng hay, cách tiếp cận của bạn với quần vợt sẽ trở nên đơn giản hơn. Bạn sẽ nhận thấy không cần phải kiểu cọ. Thường là những người không thể chiến thắng mới cảm thấy họ cần nhiều trò như những người hát rong ngoài chợ.” Cho đến bây giờ, cách suy nghĩ của tôi với trading vẫn là: cố gắng để mọi thứ càng đơn giản càng tốt. Vẻ đẹp nằm trong sự đơn giản.

Sợ hãi

Bạn không bao giờ đựơc phép để cho bản thân mình thành một con thú đầy sợ hãi. Những con thú không có sức và không đủ trí tuệ để bảo vệ bản thân mình. Bạn lâm vào cái bẫy ở đâu đấy 9xx và không thể thoát ra khi thị trường rớt về 7xx. Bạn để mặc người khác làm gì mặc sức. Nếu bạn để điều đó xảy ra, bạn là một con thú yếu. Bạn phải hiểu điều đó. 

Thị trường chứng khoán là một zero-sum game. Tôi thật dễ chịu nếu thấy bạn yếu ớt. Vì bạn chết có nghĩa là tôi sống. Bạn phải hiểu điều đó.

Thị trường chúng ta là nơi có thể kiếm tiền đựơc một cách chính thống duy nhất là nhờ giá lên. Thị trường giảm thì tất cả đều toi sạch, từ thằng bé đến thằng lớn. Từ nhà đầu tư tép riu đến institutional investors. Ai cũng nói là: Đừng lo, không xuống được sâu đâu, mình có vài đồng nhưng thằng A, thằng B, thằng C nó có vài trăm triệu, nó để thị trường xuống thì nó toi trước. Ờ đúng là thế thật nhưng mà không một ai có thể mạnh hơn thị trường và thị trường thì luôn có lý lẽ của riêng nó. 

Chúng ta đã được học 2 điều trong những ngày này. Điều thứ nhất là liquidity. Có phải thằng head trader của phòng FX của Salomon đã lâm vào cảnh khốn cùng này không? Cách đây mấy trang tôi đã kể về câu chuyện này. Tất cả đều kinh hoàng và cá lớn thì không thể thoát được vì không kiếm nổi liquidity. Họ bị kẹt trong bẫy vì không liquidate được. Thật tuyệt diệu đựơc nhìn đối thủ của mình, từng là những đối thủ rất mạnh, đang quằn quại mà không thể thoát. Tôi rất thích cái cảm giác đựơc đứng bên ngoài và nhìn họ vật lộn trong tuyệt vọng.

Vấn đề của nó là liquidity (Thanh khoản ). Còn loss/profit thì là kết quả của mỗi trade thôi. Liquidity là gì? Khi bác muốn đóng một position vì bất cứ lý do gì, vì đạt lợi nhuận kỳ vọng hay vì phải cut loss để chạy, thì phải đảm bảo là cái position này được đóng mà giá chạy ít nhất. Có nghĩa là thế này. Nếu bác mua một mã ở giá 100, nếu nó lên tới 150 nhưng bác không thể bán ra vì bác biết thị trường với cổ phiếu này quá bé, nếu bác bán ra thì giá sẽ rớt luôn về tới 90 chẳng hạn. Như vậy là cái cổ phiếu này không có liquidity với bác. 

Vì vậy mà mấy thằng tây ba lô nó bĩu môi vào thị trường Việt Nam là vì không có liquidity cho chúng nó. Chúng nó có thừa tiền để nhảy vào, nhưng khi có vấn đề gì đấy, chiến tranh thế giới, khủng hoảng tài chính v.v... thì chúng nó không thể thoát được.

Cutloss

Kinh tế Việt Nam đang có cái gì đó rất bất ổn. Lạm phát trong 2 tháng đầu năm quá cao, gợi ý rằng cuộc chiến chống lạm phát trong năm 2008 sẽ thất bại, và như vậy, chúng ta tiếp tục phải chiến đấu với lạm phát trong cả năm sau, 2009. Sách giáo khoa dạy rằng cuộc chiến chống lạm phát phải trả giá bằng giảm sản lượng. Vậy là tăng trưởng sẽ chậm lại, kết quả kinh doanh của các công ty trong các năm tới sẽ bớt tốt đi. Những gì chúng ta đang có ở thị trường chứng khoán chỉ đơn thuần là sự phản ánh trung thực về nền kinh tế của chúng ta. Vậy mà cái đám losers vẫn cứ chửi bới đòi nọ đòi kia. Đòi gì nữa, khi trong cuộc chơi này, họ đã made the wrong bet và họ đã thua. Sai lầm nào cũng phải trả giá bằng tiền mặt.

Lẽ ra cái đám losers đang chìm với con tàu đắm kia đã thoát được nếu họ biết cut loss, nhường phần đau đớn họ đang trải qua cho những con người khác. Thật khó có thể tưởng tượng được một người nào đó chỉ có toàn bộ tài sản là 5 tỷ, mà bây giờ nếu bán hết đi chỉ còn lại chưa đầy 2 tỷ. Bạn gặp nhan nhản những người đã lỗ tới 60-70% số vốn của họ. Họ mua một cổ phiếu ở giá 100, nó rớt rớt xuống 90 và họ không bán. Nó rớt xuống 80 và họ không bán. Nó rớt xuống 70 và họ vẫn không bán vì họ là những nhà đầu tư chân chính. Những nhà đầu tư chân chính của chúng ta luôn muốn lướt sóng khi có cơ hội, nhưng đến khi lỗ thì họ lại trở lại thành nhà đầu tư chân chính. Bây giờ nhìn lại, họ luôn nói biết thế xuống 90 thì họ đã bán quách đi rồi, quá hạnh phúc so với bây giờ mã đó còn có 50. 

Ai bây giờ cũng nghĩ thế. Nhưng tại sao không ai có thể làm được điều này khi cổ phiếu xuống 95, chẳng hạn? Khi đó thì cái đám đang chết chìm kia, đang kêu gào và chửi bới kia là những người khác. Luôn luôn có những losers như vậy. Tại sao lại không bán được ở 95 hay 90? Bởi vì cut loss với newbie là một công việc đau đớn. Nó huỷ hoại số vốn đang có, và quan trọng hơn, nó còn huỷ hoại lòng tự tin và tự trọng của mỗi nhà đầu tư thiên tài của chúng ta. À, mình bán chứng khoán này lỗ vì mình sai lầm. Hiếm người có khả năng thừa nhận sai lầm của mình, nói một cách nghiêm chỉnh. Nhưng để tồn tại trong thị trường, bạn phải học cách thừa nhận sai lầm của mình trong thời gian sớm nhất. Trader có câu “The first loss is the best loss.” Nếu bạn cứ do dự với khoản lỗ nho nhỏ đầu tiên của mình, thì sẽ có lúc nó vùi bạn vào bùn đen đến khi không thể chịu nổi nữa.

Bây giờ thì nhiều nhà đầu tư thiên tài của chúng ta đã quen với từ cut loss rồi. Họ đã quen với nó đến mức tưởng như họ học được rồi vậy. Nhưng không đúng, cái gì chúng ta thực sự biết và ngấm cũng phải qua một quá trình dài. Những gì bạn nghe người khác nói nhiều thành quen tai, và quen miệng nhưng thực ra lại không phải chính bài học của bạn. Bạn cần phải có thời gian và trải nghiệm. Bài học cut loss này là bài học đầu tiên và tưởng chừng như khó khăn nhất trong các bài học. Một người thông thường phải học và thuộc nó, rồi ngấm vào máu trong vòng một đến vài năm. Nhưng có những người khác nói, "thực sự tao không cần đến vài năm, tao cũng không cần phải biết tao có ngấm hay không ngấm, trải nghiệm hay không trải nghiệm, tao cứ loss là cut và tao học cái bài này trong có vài tháng". Bạn đừng cho mình vào hạng những người này, đây là những người sinh ra để làm trader. Họ có khả năng giấu được cảm xúc của mình. Họ có thể vô cảm trước những quyết định của mình. Tôi có nhắc đi nhắc lại rằng, trong trading, không được để cảm xúc dẫn đường. Có những người không bao giờ làm được điều này, nhưng lại có những người khác trong một thời gian rất ngắn có thể làm được, vì tố chất tâm lý của mỗi con người mỗi khác. Có những người sinh ra để làm nhà thơ, nhạc sỹ thì cũng có những người sinh ra để làm trader vậy.

Những nhà đầu tư thiên tài của chúng ta đã kiếm bộn tiền ở năm 2006 - đầu 2007 mà không nhờ vào bất cứ một kiến thức nào cả. TA không. FA cũng không nốt. FA không phải chỉ ở mấy cái PE, EPS vân vân. FA là nhìn thâm hụt thương mại, thâm hụt ngân sách, chính sách tiền tệ, tỷ giá, lạm phát, bond yield với một tỉ thứ khác và gắn kết chúng trong một bức tranh tổng thể, điều đòi hỏi phải có một năng lực với nhãn quan sắc bén chứ không phải cứ mấy tiến sỹ giấy chui ra từ Harvard là biết về thị trường. Những người dạy ở trường đại học là những người có tiềm năng lớn nhất để thành losers nếu họ có gan bước chân vào thị trường. Giáo sư thì rất nhiều mà Soros thì có một, Jesse Livermore cũng chỉ có một thôi. You made money for the wrong reason, you would give them all back for the right reason. Những nhà đầu tư thiên tài của chúng ta bây giờ quay trở về cái máng lợn là vì thế. 

Nhưng cut loss không hoàn toàn là cứ tới một tỷ lệ % nhất định là cut. Nếu máy móc để bảo toàn vốn thì là như thế, nhưng thực ra tới một trình độ nào đó thì mới có thể lựa thị trường để cut sao cho đỡ thiệt nhất. Cái này thì chắc không ai dạy ai đựơc hết.

Thị trường VN đã có quá nhiều người mất tiền, và họ bị mắc một tâm lý chung: thua bạc và máu me để gỡ lại tiền. Sau đó họ lao vào như con thiêu thân trước mỗi biến động có thể, để thua thêm một tí, rồi lại đánh tiếp, đánh tiếp cho đến khi kiệt sức. Tôi không biết một tay cờ bạc chuyên nghiệp làm gì, nhưng tôi biết cách của một pro trader làm trong trường hợp đã có một losing streak quá dài: ngừng giao dịch, hoặc downsize cái trade xuống cho đến khi cảm giác tự tin trở lại.

Let winners run. 

Traders thường nói, plan your trade, trade your plan. Trong một trường hợp tổng quát, vịêc hiện thực hoá một position để sau đó vào một trade khác có vẻ như là rất chuyên nghiệp. Người ta thường hay nhìn nhận cách trader đặt ra một mục tiêu (price target) và tới khi đạt được mục tiêu đó thì chốt lời như là dấu hiệu của một pro. Nhưng kỳ thực, nó chỉ là mục tiêu của một trader tầm thường. Một trader ở đẳng cấp khác, họ dance cùng thị trường. Thị trường tới đâu, họ tới đó. Thị trường muốn đi đâu, họ đi cùng tới đó. Thị trường ngừng, họ ngừng. 

Một trong những bài học đã được học là cut losers short. Bài học chúng ta đang có cơ hội đựơc biết tới là let winners run. 

Con người hàng ngàn năm nay vẫn vậy. Họ đứng trước một cơ hội, bỏ lỡ nó rồi nói. Lẽ ra tôi đã có thể trở thành triệu phú. Nhưng họ không bao giờ là triệu phú cả. Lý do là họ là một pro trader tầm thường. Dầu chạy từ vài chục lên tới 14x. Vàng chạy từ bao nhiêu lên tới hơn 900? 

Chúng ta luôn đứng trước một cơ hội nhưng không có mấy người tận dụng được nó. Có phải một thằng cầm qũy của Soros nói rằng. Để có thể tham lam, cần thật nhiều dũng cảm. Có phải vậy không? 

Trader VN

Khi đi qua các diễn đàn, cách đây một năm những con người này phát biểu ra sao thì bây giờ họ vẫn phát biểu những câu như vậy. Điều này mãi về sau tôi mới hiểu rằng, đó là vì họ không thể có cách nghĩ của một trader. Một trader thực thụ phải thực sự khát máu. Nếu bạn nghĩ rằng chứng khoán là một trò chơi, bạn sẽ chết. Nếu bạn nghĩ theo cách thị trường là một chiến trường, bạn có một cơ may để sống sót. Hãy tập cách nghĩ của một trader, kể cả bản thân bạn không có cách nghĩ như vậy nhưng nếu bạn thấy rằng cần phải sống chết với cái nghiệp này. 

Trader có thể make wrong-sided bets, nhưng họ luôn có cách nhìn của một trader. Với cá nhân tôi, cách suy nghĩ này là hoàn toàn tự nhiên, nó tự nhiên như hơi thở vậy; nhưng tôi biết với đa số người khác, đây thực sự là một cuộc vật lộn khó khăn. Bạn không có lựa chọn nào khác. Với tôi, trở thành một trader là karma của tôi.
Điều đầu tiên em nói. 99% nhân viên các công ty chứng khoán chẳng biết đe’ gì về chứng khoán nói thế cho nhanh. Bằng chứng là cái đám nhân viên công ty chứng khoán này trong nghề với nhau nhưng mà số lượng lõm 50-80% cực nhiều. Còn cái đám nhân viên của quỹ. Quỹ thì em đeo’ đươc biết lắm, nhưng chắc là 98% nhân viên làm trong quỹ cũng chẳng biết đeo’ gì về chứng khoán và về trading hết. 

Trong bất kì cuộc chiến nào, phải biết tôn trọng đối thủ của mình và ngược lại, cũng đừng có tôn trọng đối thủ của mình quá mức. Ngoại trừ cái đám đầu tư dài hạn, cái đám trading ở thị trường Việt Nam chết sặc tiết hểt rồi.

Cần bao nhiêu lâu để một thằng khố rách áo ôm cầm con dao chọc tiết lợn và trở thành Tôn Thất Tùng? Câu hỏi này khó trả lời quá. 

Cần bao nhiêu lâu để trở thành một trader tạm gọi là có trình? Tầm 5 năm. Trong đó 2 năm đầu để chẳng biết cái đe’o gì và toàn hỏi những câu ngu xuẩn. Những năm còn lại để bắt đầu master đựơc kỹ năng. Thị trường Việt Nam có ai trong nghề theo đúng một methodology nào được 5 năm chưa? Chắc là chẳng được mấy ai. Cho nên chẳng có thằng đeo’ nào biết gì về trading hết, nói thế cho ngắn để các bác đỡ phải đi tham khảo ý kiến thằng A thằng B thằng C cho mất công.

Tôi đã nói ở post nào trước đây. Mấy giảng viên cặn bã là một ứng cử viên tiềm năng cho losers trong thị trường. Câu hỏi ngược lại vậy ai là ứng viên tiềm năng cho winners? Câu trả lời đơn giản thôi. Là những bác sỹ tâm lý. Những người này hiểu về tâm lý con người, và tâm lý của chính họ nên nếu cùng một methodology về thị trường, họ sẽ tiến xa hơn và nhanh hơn. 

Cách đây vài ngày, có một ai đấy từ chính phủ nói rằng bây giờ là đáy rồi và ai mua là thắng, ai bán là thua. Bỏ qua chuyện đám cặn bã traders bẩn thỉu suy diễn từng ngôn từ, bắt đầu bắt bẻ rằng vậy chính phủ coi thị trường là canh bạc hay sao mà nghĩ tới chuyện thắng hay thua? Nhưng nếu bạn tới từ chính phủ, bạn có nói rằng “à, chúng ta có một nền kinh tế quá phò phạch, một thâm hụt thương mại kỷ lục, một lạm phát kỷ lục và một tăng trưởng dự kiến là sẽ chậm lại” Tất nhiên là không. Nếu chính phủ nói một câu như vậy, traders sẽ hiểu rằng, à như vậy là chính phủ đang run sợ. Chính phủ run sợ vì một thực trạng không thể kiểm soát được trong một nền kinh tế phò phạch, một thâm hụt thương mại kỷ lục, một lạm phát kỷ lục và một tăng trưởng chậm lại. 

Chúng ta lại có nhiều thứ hơn để suy diễn này có lý. Cái đám cặn bã SCIC quyết định đi đổ bô cho những thằng buộc phải xả và UBCK quyết định biên độ là +/- 1%. Điều này có nghĩa là sao? Là cái đám xúc kứt SCIC buộc phải nhảy vào thị trường nhưng lại không đủ can đảm để mất mạng. Cho nên nó chỉ hạn chế nó trong một cái loss nào đấy hạn chế hơn. Cái vòng bảo vệ này là 1%/ngày, cho đến khi chính phủ cảm thấy mọi chuyện dễ thở hơn. SCIC không đủ dũng cảm để mất tới 5% vốn/ngày, nó chỉ có thể dũng cảm hy sinh 1%/ngày cho đến khi tình hình tốt hơn. Và nó còn hy vọng là nó chỉ có tác dụng đòn bẩy thị trường nên có thể nó sẽ hy sinh ít hơn 1%/ngày. 

Nếu đối thủ của chúng ta bộc lộ ra bằng cách này hay cách khác, rằng nó đã quá yếu đuối thì bạn làm gì? Câu trả lời đơn giản thôi. Giết nó đi. 

Chúng ta đang có một nền kinh tế phò phạch và không có cách tái sinh nào tốt hơn bằng từ cái chết. Trader sẽ làm gì? Short thật lực cho đến khi nó chết hẳn.

Bởi vì chúng ta là Trader.

Tôi đã nói đâu đó ở đầu topic này. Một cổ phiếu tăng giá không phải vì nó đạt lợi nhuận cao, vì triển vọng của ngành vân vân, mà chỉ đơn giản là vì thị trường nghĩ rằng nó sẽ tăng giá. Thị trường thích nó. Có vậy thôi. Thực ra một cổ phiếu tăng giá thường là vì nó đã tăng giá và một cổ phiếu giảm giá vì rằng nó đã giảm giá trước đó. Đơn giản có vậy thôi. 

Chúng ta không coi một cổ phiếu có giá trị thực, một giá trị nội tại nào đấy. Giá trị này không thể xác định đựơc bằng một phương trình nào đó vì rằng tâm lý của traders không thể định lượng đựơc. Tuy nhiên, chúng ta đồng ý rằng giá trị cổ phiếu có xoay quanh một giá trị nào đấy. Một điều gợi ý đặc biệt cho chúng ta, khi chúng ta thấy rằng thị giá của một cổ phiếu có vẻ xoay quanh một đường MA. Một cách nào đấy, đường MA có vẻ như đại diện cho giá trị thực của cổ phiếu. 

Tới đây, chúng ta lại đặt câu hỏi rằng đường MA nào? Bao nhiêu? 50, 200, hay lại ngắn hơn, 20, 10??? Câu trả lời rằng đó là phụ thuộc vào mỗi trader. Mỗi người một cách. Mỗi người một quan niệm về giá trị thực của cổ phiếu khác nhau vì chúng ta khác nhau. Nếu coi MA tượng trưng cho chuỗi giá trị thực của cổ phiếu trong thời gian xác định thì điều kì lạ là cái giá trị thực này thay đổi theo mỗi trader. Giá trị thực cũng thay đổi vì yếu tố tâm lý và chủ quan của họ.

Tới đây chúng ta sẽ thấy một điều kì lạ nếu chúng ta là trader. Chúng ta mua một cổ phiếu không phải vì nó thấp hơn giá trị thực sự của nó. Thông thường chúng ta nghĩ về một điều giản đơn. Nếu một thằng losers mất nhiều tiền vào thị trường, chúng ta chạy ngược với nó thì có khả năng là chúng ta thắng, tệ thì cũng hoà. 

Chúng ta mua một cổ phiếu không phải vì thị giá của nó thấp hơn giá trị thực, mà ngựơc lại, chúng ta mua một cổ phiếu vì thị giá của nó cao hơn giá trị thực…

Chúng ta không buy low sell high. Chúng ta buy high sell low hoặc buy high sell higher.

Bởi vì chúng ta là trader…

Traders là một loài động vật săn mồi theo bầy. Những con đầu đàn mạnh nhất ngửi thấy mùi máu hay thấy mùi nguy hiểm từ cách xa hàng dặm và chạy theo hướng đó. Đa số chúng ta ở đây không có những khả năng đấy. Đa số chúng ta ở đây không có khả năng để analyzing hay pricing một cái gì đấy, dựa trên những cái mô hình gì đấy rất kỳ quặc để rồi trả cho mỗi thằng ngoài lương còn thêm tiền thưởng 100k/năm, nếu không trả đủ để bù công mấy chục tiếng liên tục tập thể dục với excel trong ròng rã nhiều tháng trời thì đám traders sẽ bị xếp thành hàng dọc và bị nã đạn xuyên táo từ thằng đầu tiên đến thằng cuối cùng. Việc của chúng ta là cố gắng hiểu xem mấy con đầu đàn làm cái gì thì chúng ta làm y hệt. 
Có ai đó muốn ACB ngừng giảm. Sau đó, người này tiếp tục tấn công bằng lệnh 50k giá 61.7. Được khuyến khích, đám cá con bắt đầu ào lên dần dần đẩy ACB lên trần (limit-up) 62. Con đầu đàn chạy và có một điểm rõ ràng trong thị trường là chúng thực sự có khả năng cảm nhận được nhau khá nhanh chóng. Không như đám những nhà đầu tư thiên tài, thần chết đến lù lù trước mặt vẫn còn không biết. Có người khác vào theo bằng lệnh 100k ACB giá 62 và sau đó các lệnh mua khác tới tấp được vào.

CẢM XÚC

Thị trường lên xuống hàng ngày hàng giờ bởi cái gì? Bởi các bạn trader, người bán và người mua. Thế các bạn trader mua bán dựa vào cái gì: CẢM XÚC.

Tỉ giá được quyết định qua hình thức đấu giá, khi người ta nghĩ là giá nó sẽ lên thì người ta sẽ mua, còn khi nghĩ nó giảm thì người ta sẽ bán. Như vậy Tỉ giá lên xuống bởi 2 lực mua và bán của trader. VD khi giá đang lên, những người đang mua sẽ sung sướng vì đang được ăn tiền, trong lúc đấy thì tỉ giá bị neo dần lại do những người đang bán vẫn cắn răng chịu đau hy vọng giá sẽ đổi chiều. Giá lên đến một lúc nào đấy, thường là ở mức hỗ trợ hoặc kháng cự, những người đang ăn sẽ chốt lời làm xung lực mua giảm đi, hoặc ở những mức đấy, các bạn đang bán không chịu đau nổi nữa sẽ cut loss, lúc đó tỉ giá sẽ còn vọt lên nữa... 

Có quá nhiều tâm trạng xung quanh việc trade: 
- Do dự chần chừ không biết có nên trade ko, vào hay đợi tín hiệu confirm, vào muộn thì các bạn ăn hết rồi còn gì mà ăn nữa.
- Khi đang ăn thì sướng, lòng tham nổi lên muốn ăn nữa ăn tiếp, đối nghịch nó là cảm giác muốn chốt lời sợ nó xuống, hoặc sợ ăn ít quá
- Khi đang xuống thì lo lắng sợ hãi, tiền cứ mất dần như máu rời bỏ cơ thể, mong muốn nó nhanh chóng đổi chiều, tính toán xem mình chịu đựng được bao nhiêu...
- Cut loss xong rồi ngồi kiểm điểm, tổng xỉ vả bản thân
- Thắng xong rồi sung sướng tự hào, thấy cuộc đời tươi đẹp, tính toán đi nghỉ mát hawai 
- Sung sướng hể hả
- ân hận nối tiếc
- buồn
- thất vọng
- x
- y
- z
VD: lúc này mình đang rất xót tiền và mất kiên nhẫn :(

Rốt cuộc rồi 1 ngày chán nản vì vật lộn trăn trở quá nhiều, bạn sẽ hỏi: Thế thì dựa vào cái gì để chiến thắng được ở cái thị trường hỗn loạn 1 thằng ăn cười ha hả 9 thằng ôm đầu máu me be bét này. Có 1 system ngon ah, 1 cái indicator chuẩn xác tuyệt đối ah, hay 1 đống sách FA dày cộp như thư viện? Đều kô phải, nó dựa vào một thứ rất chi là cảm tính và ko thể truyền lại được cho nhau, mà fải tự rèn luyện qua xương máu kinh nghiệm bản thân mà thôi: sense và experience. 

This is a f**king liar game.

KHôNG tin bố con thằng nào phân tích khuyên bảo cả, 1 lũ loser ngồi sau bàn giấy, ko tin Fibonaciii hay Eliot hay thậm chí cả God nữa. Không tin 1 cái indicator vớ vẩn nào do 1 thằng quái đản nào trên hành tinh này phát minh ra cả để trade, nó luôn lag, chỉ dùng nó để xem bức tranh toàn cảnh thì ok. Tự thân mình phân tích suy nghĩ, tự mình thiết kế Tool or Indicator cho bản thân, vận dụng hiệu quả nó thì mới hy vọng có ngày thành công được. 

Việc bạn cần làm duy nhất là lừa đảo các con gà đi theo con đường lầm lạc để kiếm tiền của nó.

Sập bẫy.

Hầu như chắc chắn rằng tài khoản đầu tiên của bạn sẽ đốt cháy theo nhang khói để làm lễ nhập môn. Nếu mới tham gia thị trường thì nên mở tài khoản nhỏ bằng 1 nửa tài khoản mà bạn định chơi thôi.

Để thành công trong cái nghề khốn nạn này là cần phải hiểu được các bạn khác đang nghĩ gì, ai đang dẫn dắt thị trường và hành động a dua theo họ. Trader chuyên nghiệp chơi có luật lệ, sử dụng kiến thức và kinh nghiệm để trade. Phải cố gắng học hỏi suốt đời để trở thành trader chuyên nghiệp, chia tiền ngu của 90% các bạn gà còn lại đang nhan nhản ở khắp nơi trên thế giới tài chính này.
Luôn hỏi bản thân rằng, ai đang là người điều khiển ở đây, các bạn ý đang phân tích kỹ thuật hay là đang hoảng loạn. Khi mà sự hoảng loạn xuất hiện thì bỏ hết phân tích kỹ thuật đi. Nhắm đôi mắt lại nghĩ xem các bạn khác đang suy tính cái gì và làm sớm hơn các bạn ý một chút là có xiền. 

Con người luôn để cảm xúc dẫn dắt, lòng tham và sự sợ hãi, cộng với đủ thứ kiến thức sách vở mà con người biết vận dụng vào thị trường đều chống lại con người. Cần thận trọng đứng ngoài để hiểu cảm xúc của các bạn khác để tận dụng điểm này để trade. 
Công thức của sự thành công là phải kiên nhẫn và chỉ trade khi mọi thứ đều ngon lành, nếu không thì cứ đứng ngoài im lặng theo dõi. Rồi dần dần bạn sẽ hiểu rằng, thà bỏ 1 cơ hội còn hơn là liều mạng trade bừa bãi.

The winner takes it all

Không gì là chắc chắn

"Imagination rules the world." - Napoleon Bonaparte.
"Everything is relative" - Einstein's theory.
"When nothing is sure, everything is possible." - Margaret Drabble.

Các bạn trên tuy đều công tác ở những lĩnh vực khác nhau nhưng khi nhìn đến bản chất của sự việc đều có kết luận na ná nhau, dịch ra tiếng Việt là, chắc chắn là đéo có gì chắc chắn trên cõi đời này cả.

Điều này hoàn toàn đúng trong forex.
Trader ko nên có niềm tin vào bất kỳ cái gì trong thị trường cả, vì ko sớm thì muộn thì niềm tin đấy sẽ bị xúc phạm chà đạp ko thương tiếc.
News là thật hay do ai đó sáng tác ra để nhằm mục đích của họ, thì tại sao lại phải trade theo news. Những ngưỡng support or resistance vững chắc trong phân tích kỹ thuật mà trader tin tưởng có thể bị phá bung bất cứ lúc nào, để sau cùng rồi lại phải đau lòng thốt lên là: thật đéo thể tin nổi 

Sau cơn sóng thần khủng khiếp đổ vào Nhật thì UJ cắm 1 phát hơn 600 pips từ 82.5 xuống đến 76.2. Chả ai lường được điều đấy có thể xảy ra. Sau đấy thì Nhật Bản dồn hết sức lực để hỗ trợ đồng JPY sau 3 tháng thì ổn định ở trên mức 81. Lúc đó thì mình đã nghĩ cùng lắm xuống đến 80.00. Thế mà UJ vẫn cắm xuống xuyên qua đấy, xuyên tiếp qua 78, xuyên tiếp qua 77 trong vòng 3 tháng, rồi tivi đài báo suốt ngày đăng tin là UJ rồi giá vàng lập hết kỷ lục này đế kỷ lục kia, kỷ lục 30 năm, kỷ lục 100 năm, kỷ lục từ hồi có thị trường... Để cho tài khoản của mình với niềm tin cũng trôi theo cơn thác lũ. Đấy có thể là một kỷ niệm đau thương, nhưng đó cũng là mốc để mình chấm hết cái ccc gọi là niềm tin.

Thế nhưng cái hay của market lại là thế, dựa vào đó có thể kiếm tiền. Giữ cái tâm thanh thản, để rồi xoay mình theo chiều hướng của market. Dance with the market, nó cuốn mình trôi đến đâu thì mình để profit chạy đi đến đó, nó quay lại cắn mình thì mình stop loss khẩn trương ko tiếc nuối. Ko cần hỏi tại sao lại thế, tại sao news thế này mà market lại chạy thế kia, tại sao giá vàng lại có thể cao thế được, thế nào nó cũng sẽ quay lại chạy thế này mới đúng... đếu cần biết tại sao, đếu cần biết đúng sai, đếu cần quan tâm đến giá cả cao or thấp quá, đếu cần biết đến đạo đức or lương tri (mà nói chung muốn biết cũng ko đủ thông tin và trình độ hiểu)...
Market chạy thế nào thì mình chạy thế đấy. Trong thế giới hỗn loạn này thì cách nhìn của mọi người đều đúng cả, trader thì ko quan tâm đến điều đó mà chỉ quan tâm xem cách nhìn nào ra tiền và cách nhìn nào sẽ đốt tiền. Chỉ có thế may ra mới sống sót được.

Vàng hôm nay 2011/09/13 đang là 1820$, nếu ngày mai Triều Tiên or VN nó bắn 1 quả tên lửa sai mục đích thì ts vàng nó lên 5000$ là điều hoàn toàn có thể hiểu được. UJ đang là 76.88, cho dù nó có lên 85 or 75 vào ngày mai thì cũng đếu cần phải bất ngờ, bạn nào bất ngờ thì sẽ bị cháy account rồi ngồi đấy mà tự hỏi tại sao. Why ? Why ? ....... 

Mình chỉ trade dựa vào Formation và Candles thôi, mà đôi khi cũng đếu dựa vào cái gì cả. Mình hứa + mình cố gắng + mình phấn đấu ko bị cháy account nào nữa.
Mình chỉ cần tồn tại chứ ko mong làm giầu nữa. Amen!